Απαλλαγή από ποινικές διώξεις για όσους πτωχεύουν, κρατικά voucher πρόληψης υπερχρέωσης και νέες ρυθμίσεις για ευάλωτους οφειλέτες – Το νέο πλαίσιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Μια συνολική παρέμβαση στο πεδίο της διαχείρισης ιδιωτικού χρέους φέρνει ο νέος νόμος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή και τίθεται σε εφαρμογή με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με τις διατάξεις των άρθρων 177 έως 179, θεσπίζονται δύο βασικά εργαλεία: η πλήρης αποποινικοποίηση των χρεών για όσους προσφεύγουν στην πτώχευση και η δημιουργία μηχανισμού έγκαιρης πρόληψης της υπερχρέωσης για επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου κινείται στη λογική της «δεύτερης ευκαιρίας», αναγνωρίζοντας ότι η οικονομική αποτυχία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα, ενώ παράλληλα επιχειρεί να προλάβει την κατάρρευση βιώσιμων επιχειρήσεων πριν τα χρέη καταστούν μη διαχειρίσιμα.
Τέλος στις ποινικές διώξεις για χρέη μετά την πτώχευση
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την απαλλαγή από ποινικές διώξεις όσων καταφεύγουν στη διαδικασία της πτώχευσης. Με την προσθήκη του άρθρου 198Α στον ν. 4738/2020, προβλέπεται ότι από τη στιγμή που δημοσιεύεται η δικαστική απόφαση πτώχευσης ή καταχωρείται ο οφειλέτης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, αναστέλλεται αυτομάτως κάθε ποινική δίωξη για οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ.
Η ρύθμιση καλύπτει τα αδικήματα της μη καταβολής φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, ενώ εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς η διαδικασία πτώχευσης και ο οφειλέτης απαλλαγεί νόμιμα από τα χρέη του – συνήθως μετά από ένα έως τρία έτη – το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά και οι σχετικές καταδίκες διαγράφονται από το ποινικό μητρώο.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου, το κράτος «επιλέγει να μην ποινικοποιεί την οικονομική δυσκολία», δίνοντας πραγματικό περιεχόμενο στη δεύτερη ευκαιρία για επαγγελματίες και πολίτες που βρέθηκαν σε αδιέξοδο.
Πρόληψη υπερχρέωσης με κρατικά voucher στήριξης
Το δεύτερο σκέλος του νόμου εισάγει έναν νέο μηχανισμό πρόληψης της οικονομικής κατάρρευσης, πριν οι επιχειρήσεις φτάσουν στο στάδιο της πτώχευσης. Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το κράτος θα χορηγεί δωρεάν voucher σε επαγγελματίες που εμφανίζουν ενδείξεις κινδύνου αφερεγγυότητας.
Η λειτουργία του προγράμματος βασίζεται στον Μηχανισμό Έγκαιρης Προειδοποίησης, ο οποίος παρακολουθεί οικονομικούς δείκτες και εντοπίζει πρόδρομα σημάδια υπερχρέωσης. Όταν ενεργοποιείται σχετική ειδοποίηση, ο επαγγελματίας θα μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω ειδικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, προκειμένου να λάβει υποστήριξη από πιστοποιημένους συμβούλους.
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται σε νομικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, αλλά για πρώτη φορά καλύπτει και υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και mentoring, αναγνωρίζοντας το έντονο ψυχολογικό φορτίο που συνοδεύει την υπερχρέωση. Στόχος είναι η ολιστική στήριξη του οφειλέτη, τόσο στο επίπεδο του σχεδιασμού βιώσιμης λύσης όσο και στην πρακτική υλοποίησή της.
Ρυθμίσεις για ευάλωτους οφειλέτες και αποφυγή διπλής επιδότησης
Ο νόμος περιλαμβάνει και ειδικές διατάξεις για ευάλωτους οφειλέτες που λαμβάνουν κρατική συνεισφορά για τη στέγασή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 179, σε περίπτωση που ένας δικαιούχος επιδόματος ενταχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών και υπογράψει νέα σύμβαση που διασώζει την κύρια κατοικία του, η προηγούμενη κρατική συνεισφορά διακόπτεται αυτομάτως.
Η ρύθμιση αποσκοπεί στην αποφυγή διπλής επιδότησης από διαφορετικά προγράμματα και προστατεύει τους οφειλέτες από τον κίνδυνο μελλοντικής επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους
Με τις νέες διατάξεις, το υπουργείο επιχειρεί να μετατοπίσει το βάρος από την τιμωρία στη πρόληψη και την επανένταξη στην οικονομική δραστηριότητα. Η πλήρης αποποινικοποίηση των χρεών μετά την πτώχευση και η ενεργή στήριξη επιχειρήσεων πριν την κατάρρευση συνθέτουν ένα νέο μοντέλο αντιμετώπισης της υπερχρέωσης, με έμφαση στη βιωσιμότητα και τη δεύτερη ευκαιρία.
